Niedziela Palmowa

Już w niedzielę na Polskich ulicach zakwitną... palmy.

Duże, małe, kolorowe, przygotowane zgodnie z regionalną tradycją lub wg. własnego gustu, wykonane własnoręcznie lub kupione - nie jest istotne to, jaką ma się palmę, ważne, aby została ona poświęcona.

Chrystus dosiadł osiołka i na nim wjechał do Jerozolimy. Lud wyszedł mu na spotkanie, słał pod nogi gałązki i wykrzykiwał: Hosanna! Błogosławiony Ten, który przychodzi w imię Pańskie. Błogosławione królestwo ojca naszego Dawida, które przychodzi. Hosanna na wysokościach! Właśnie to radosne wydarzenie świętujemy w Niedzielę Palmową od średniowiecza po dzień dzisiejszy.

Tradycyjna palemka

Już w najbliższą niedzielę dzieci wraz z rodzicami pójdą do kościołów z palemkami. Ale nie takimi, jakie lud rzucał pod nogi Jezusowi, lecz bardziej polskimi, takimi, na jakie pozwala nasz klimat i związane z naszymi ludowymi wzorami. Właśnie z uwagi na kolorowe, kwietne dekoracje Niedziela Palmowa ma w naszym kraju drugą nazwę - Niedziela Kwietna. Tradycyjne palmy wielkanocne przygotowuje się z gałązek wierzby, która w symbolice kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy. Obok wierzby używano również gałązek malin i porzeczek. Ścinano je w Środę Popielcową i przechowywano w naczyniu z wodą, aby puściły pąki na Niedzielę Palmową. W trzpień palmy wplatano również bukszpan, barwinek, borówkę, cis, widłak.

W Wielką Sobotę palmy są palone, a popiół z nich jest używany w następnym roku, kiedy wśrodę popielcową ksiądz znaczy wiernym głowy popiołem. W wielu miejscowościach odbywają się coroczne konkursy na najdłuższą i najpiękniej wykonaną palmę. Palmy osiągają wysokość kilkudziesięciu metrów i muszą samodzielnie stać. Zrobione z wikliny, nie mogą zawierać żadnych metalowych części. Zdobione są baziami i kwiatami z bibuły. Nadal jednak to moment poświęcenia palmy jest tym najważniejszym. Według wierzeń ludowych palma ma moc magiczną, jest symbolem płodności i urodzaju, a domostwa i mieszkańców chroni przed ogniem i chorobami. Na Lubelszczyźnie palmę wykorzystuje się w Poniedziałek Wielkanocny, zwany też Śmigusem Dyngusem. Zanim na pannę wyleje się wiadro wody, należy poświęcić ją wodą święconą. 

 

Wyróżniane są niektóre rodzaje palm wielkanocnych

Palma kurpiowska powstaje z pnia ściętego drzewka (jodły lub świerka), oplecionego na całej długości widłakiem, wrzosem, borówką, zdobionego kwiatami z bibuły i wstążkami. Czub drzewka pozostawia się zielony.

Palma góralska wykonana jest z pęku witek wierzbowych, wiklinowych lub leszczynowych. Zwieńczona jest czubem z bazi, jedliny, bibułkowych barwnych kwiatów i wstążek. Palmy te spotyka się podczas procesji w Lipnicy Murowanej, Tokarni, Rabce. W Lipnicy i w Rabce rokrocznie odbywają się konkursy na najdłuższą i najpiękniejszą palmę. Palma na konkursie w Lipnicy Murowanej w 2008 roku miała długość 33,39 m i była tym samym dłuższa o prawie 1,39 m od najdłuższej palmy w Rabce postawionej w 2007 roku.

Palemka wileńska jest obecnie najczęściej święconą palmą wielkanocną. Niewielkich rozmiarów, misternie upleciona z suszonych kwiatów, mchów i traw jest charakterystyczna dla okolic Wilna, skąd przywędrowała do Polski kilka lat temu, od razu zyskując ogromną popularność.

 

Ludowe wierzenia związane z palemka wielkanocną:

- poświęcona palma chroni ludzi, zwierzęta, domy, pola przed czarami, ogniem i wszelkim złem,
- połykanie bazi zapobiega bólom gardła i głowy, a sproszkowane kotki dodawane do naparów z ziół mają moc uzdrawiającą,
- bazie z poświęconej palmy zmieszane z ziarnem siewnym podłożone pod pierwszą zaoraną skibę zapewnią urodzaj,
- krzyżyki z palmowych gałązek zatknięte w ziemię bronią pola przed gradobiciem i burzami,
- poświęcone palmy wystawiane podczas burzy w oknie chronią dom przed piorunem,
- poświęconą palmą należy pokropić rodzinę, co zabezpieczy ją przed chorobami i głodem,
- uderzenie dzieci witką z palmy zapewnia zdrowie,
- wysoka palma przyniesie jej twórcy długie i szczęśliwe życie,
- piękna palma sprawi, że dzieci będą dorodne.